Jachtinstinct Zit Achter het Mekkerende Geluid van Je Kat

Je kat zit op de vensterbank, ziet een mus op de vetbol in de tuin en zakt meteen door haar pootjes in wat kattengedragstherapeuten de 'sprinkhaanhouding' noemen. Dan begint het: een razendsnel, klapperend geluid uit haar kaak, terwijl haar staart heen en weer zwiept. Dat mekkeren is geen vreemde tic, en — in tegenstelling tot wat veel kattengidsen beweren — ook geen pure uiting van frustratie. Nederlands onderzoek onder ruim 130 katteneigenaren laat zien dat er iets specifiekers achter zit.

De misvatting: het is frustratie omdat de kat er niet bij kan

De meest gehoorde verklaring, ook in veel populaire kattenliteratuur, is dat mekkeren simpelweg frustratie is: de kat ziet een aantrekkelijke prooi, kan er niet bij, en dat opgekropte jachtinstinct ontsnapt als een klapperend geluid. Dat beeld is intuïtief, maar houdt bij nader onderzoek niet helemaal stand. Liesbeth Puts deed in 2008, als onderzoek voor kattengedragsopleiding Tinley, een vragenlijstonderzoek onder 137 katteneigenaren naar precies deze vraag — en vond geen ondersteuning voor de frustratiehypothese als verklaring, wel een duidelijke, consistente relatie met jachtgedrag.

Waarom het écht gebeurt: jachtgedrag dat aanslaat, geen opgekropte frustratie

Uit dat onderzoek blijkt dat 81% van de katten weleens binnenshuis mekkert, en dat 97% van hen dat specifiek doet bij het zien van vogels — verreweg de sterkste trigger, ver voor muizen (6%) of insecten (32%). Als onbereikbare prooi achter glas dé oorzaak van frustratie was, zou je verwachten dat katten die nooit naar buiten mogen vaker mekkeren dan katten die zelf op jacht kunnen. Dat verschil is er niet: zowel bij binnen- als bij buitenkatten mekkert precies 81% — exact hetzelfde percentage. Ook wat een kat ná het mekkeren doet wijst niet op opgebouwde spanning die eruit moet: 42% blijft gewoon rustig zitten en 23% begint zich te wassen, nauwelijks tekenen van frustratie.

Wat wél opvalt: de lichaamshouding tijdens het mekkeren is bij 60% van de katten de zogeheten 'sprinkhaanhouding' — ineengedoken, door de pootjes gezakt, exact de houding die ook bij besluipen hoort. En van de katten die búiten mekkeren, probeert 54% de prooi meteen te vangen. Dat wijst allemaal in dezelfde richting: mekkeren hangt samen met de jachtsequentie zelf die aanslaat, niet met frustratie over het mislukken ervan. Voor het specifieke kaakgeklapper bestaat in de vakliteratuur een aannemelijke verklaring: de beweging lijkt sterk op de snelle 'nekbeet' waarmee katten kleine prooien doden, waarbij de hoektanden tussen de nekwervels glijden. Dat maakt aannemelijk dat het mekkeren een onwillekeurige, verkorte herhaling van die dodingsbeweging is — een reflex die afgaat zodra de kat een prooi ziet die de rest van de jachtsequentie (loeren, besluipen, achtervolgen, vangen) niet kan afmaken. Kattenkenniscentrum Nederland, dat werkt met erkende kattengedragstherapeuten, onderstreept dat die jachtdrift grotendeels aangeboren en genetisch verankerd is: ook bij een kat die nooit honger lijdt, blijft de aanleg om op prooi te reageren gewoon aanwezig.

De echte 'oplossing': er hoeft niets gerepareerd te worden

• Er is hier niets om te corrigeren — mekkeren naar vogels door het raam is volkomen normaal kattengedrag en hoeft niet gestopt te worden, alleen begrepen.
• Omdat raamkijken alleen het loer-en-besluip-deel van de jachtsequentie aanspreekt, geeft dagelijks hengelspel (een hengeltje met veertjes of een speeltje aan een touwtje dat onvoorspelbare prooibewegingen nabootst) de rest van dat instinct — achtervolgen, vangen — een echte uitlaatklep.
• Een stevige raamzitplek bij een raam met regelmatig vogelbezoek, eventueel met een vetbol of voederhuisje op veilige afstand aan de andere kant van het glas, maakt van dat raam op zichzelf al een vorm van verrijking die de hele dag iets te kijken en op te reageren geeft.
• Puzzelvoerbakken die een kat laten 'werken' voor haar eten spreken een verwant deel van diezelfde jachtdrift aan wanneer er geen levende prooi te zien is.

Veelgestelde vragen

Betekent mekkeren dat mijn kat gestrest is?
Over het algemeen niet — in combinatie met een gefixeerde blik op een vogel en een zwiepende staart past het bij opwinding en aangeslagen jachtinstinct, niet bij nood.

Is het een slecht teken als mijn kat vaak mekkert?
Nee — uit het Nederlandse onderzoek bleek geen verband met leeftijd, ras of geslacht. Sommige katten mekkeren simpelweg vaker dan andere, zonder dat dat iets over hun welzijn zegt.

Mekkeren naar vogels door het raam is jachtinstinct dat precies doet waarvoor het gemaakt is — geen opgekropte frustratie, maar een sequentie die aanslaat zodra een kat prooi ziet. De ene uitzondering die het wel waard is om te kennen: mekkert je kat ook buiten het zien van prooi om, of gaat het gepaard met kwijlen, over de bek wrijven of een opvallend vieze adem, dan wijst dat patroon eerder op tandpijn dan op jachtinstinct, en is het verstandig om de bek van je kat door de dierenarts te laten nakijken in plaats van aan te nemen dat het hetzelfde onschuldige gedrag is.